Hôm nay, bà Hòa từ xã LP, huyện YC lên thành
phố thăm vợ chồng con trai. Ai cũng nói nhà bà có phúc. Anh Bình là con trai bà
học hành giỏi giang, sau khi tốt nghiệp đại học thi được vào một cơ quan nhà nước
ở thành phố. Con dâu bà - chị Thảo - làm giáo viên, lại rất lễ phép, hiểu thảo
với bố, mẹ chồng. Cư xử đối nội, đối ngoại của chị Thảo chưa bao giờ phải
để ông, bà phải phiền lòng. Chỉ có một chuyện vẫn chưa được vui là vợ chồng anh
Bình, chị Thảo sinh được hai cô con gái, chưa có cháu đích tôn cho ông bà. Hai
đứa cháu gái xinh xắn, ngoan ngoãn ông bà rất quý nhưng ngặt nỗi cả mấy đời,
gia đình chồng bà đều là “độc đinh”, đến đời anh Bình vẫn thế. Ông, bà Hòa đã
đôi lần nhắc khéo vợ, chồng anh Bình cố sinh thêm đứa con trai để làm tròn
trách nhiệm với tổ tiên, dòng họ nhưng chỉ thấy hai người cứ “dạ, vâng” mà
thôi. Hôm nay, bà Hòa lên thăm cháu, cũng được
chồng giao cho “nhiệm vụ” nói chuyện cụ thể với vợ, chồng anh Bình việc này.
Chiều tối, nhân lúc con trai chưa đi làm về, chị Thảo đang nấu cơm, bà Hòa thủ
thỉ nói chuyện với con dâu.
Bà Hòa: Con à, con có nhớ bà Thúy hàng xóm nhà bố, mẹ không? Hôm
qua, mẹ mới sang nhà thăm con dâu bà ấy mới sinh đứa con trai kháu khỉnh lắm!
Thảo: Vâng,
con có nhớ mẹ ạ. Thằng bé thích lắm hả mẹ?
Bà Hòa: Thích
lắm con ạ! Mà Thảo ơi mẹ bảo này, nhà mình con Na đã học lớp 2, con Nấm
cũng gần 4 tuổi. Hai vợ chồng con tính xem, sang năm cố gắng sinh thêm lấy thằng
cu. Bố, mẹ cũng có tuổi rồi. Bố con mong được bế cháu đích tôn lắm.
Thảo (mắt
thoáng buồn, đến ngồi cạnh bà Hòa): Mẹ ơi, bố, mẹ vẫn trách con
sinh con một bề phải không ạ?
Bà Hòa: Không!
Không! Bố mẹ đâu trách gì con. Mấy năm con về làm dâu, con luôn hiếu thảo, lễ
phép. Bố mẹ quý mến và coi con như con gái. Ý bố mẹ là, nhà mình neo
người, thằng Bình chồng con là con một, đất đai ở quê thì rộng mênh mông. Bố, mẹ
mong càng đông con, đông cháu càng thêm vui. Hai vợ, chồng con công việc đã ổn
định, kinh tế cũng vững rồi. Hai chị em con Na, con Nấm đều đã lớn. Sinh thêm đứa
nữa cũng không phải vấn đề. Ông trời thương cho con trai thì tốt, mà nếu là con
gái cũng không sao. Càng nhiều con, càng nhiều lộc con ạ!
Thảo: Mẹ
ơi, con hiểu tấm lòng và mong muốn của bố, mẹ nhưng hai vợ, chồng con đều
làm cơ quan nhà nước…
Bà Hòa: Làm nhà nước thì cũng tốt mà không thì ra ngoài làm có
sao đâu, bố, mẹ già rồi chỉ mong có thêm đứa cháu đích tôn...
Thảo: Chúng
con hiểu biết quy định của pháp luật mà lại vi phạm thì không được mẹ ạ.
Bà Hòa: Sao lại vi phạm? Vi phạm cái gì hả con? Mình chỉ sinh con
đẻ cái, chứ có làm gì sai trái đâu, có làm hại đến ai đâu?
Thảo: Vâng
mẹ ạ, mình không làm hại đến ai nhưng khi kết hôn, vợ, chồng con đã
thống nhất dù con gái hay trai cũng chỉ sinh hai con thôi. Bây giờ chúng con có
con Na, con Nấm rồi nên không sinh thêm nữa. Chúng con chỉ muốn tập trung nuôi
dạy các cháu nên người. Chất lượng dân số bây giờ còn quan trọng hơn cả số lượng
đấy. Các văn bản pháp luật của nhà nước đã quy định rất cụ thể về việc này
rồi mẹ ạ.
Bà Hòa: Pháp
luật quy định sao hả con?
Thảo: Mẹ
ạ, trong Luật Hôn nhân và Gia đình có quy định: “Nhà nước và xã hội
không thừa nhận sự phân biệt đối xử giữa các con, giữa con trai và con gái, con
đẻ và con nuôi, con trong giá thú và con ngoài giá thú”; “Cha mẹ có
nghĩa vụ và quyền thương yêu, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi
ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục
để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người
con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội. Cha mẹ không được phân
biệt đối xử giữa các con, ngược đãi, hành hạ, xúc phạm con; không được lạm dụng
sức lao động của con chưa thành niên; không được xúi giục, ép buộc con làm những
việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội”...; Rồi Luật Bình đẳng giới còn
quy định chi tiết hơn nữa về việc bình đẳng giữa nam và nữ đó mẹ ạ!
Bà Hòa: Bình
đẳng giới cũng được quy định thành luật hả con? Vậy thế nào là bình đẳng giới?
Thảo: Vâng
mẹ ạ! Luật Bình đẳng giới đã được Quốc hội thông qua từ năm 2006 và có hiệu lực
thi hành từ ngày 01/7/2007 đó mẹ. Luật Bình đẳng giới của nước ta quy định:
Bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện
và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia
đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó.
Các nguyên tắc cơ bản về bình đẳng giới bao gồm: Nam,
nữ bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình; Nam, nữ không
bị phân biệt đối xử về giới; Biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới không bị coi là
phân biệt đối xử về giới; Chính sách bảo vệ và hỗ trợ người mẹ không bị coi là
phân biệt đối xử về giới; Bảo đảm lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng
và thực thi pháp luật; Thực hiện bình đẳng giới là trách nhiệm của cơ
quan, tổ chức, gia đình, cá nhân.
Bà Hòa: “Bình đẳng giới” như con vừa nói được nhà nước
ta quy định trong những lĩnh vực nào hả con?
Thảo: Thưa
mẹ, pháp luật nước ta quy định bình đẳng giới trong các lĩnh vực của đời sống
xã hội, từ chính trị, kinh tế, lao động đến lĩnh vực giáo dục - đào tạo, khoa học
và công nghệ, y tế, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao và cả bình đẳng giới
trong gia đình đó mẹ.
Bà Hòa: Con
nói cho mẹ nghe rõ hơn về bình đẳng giới trong lĩnh vực gia đình là như thế
nào?
Thảo: Vâng,
tại Điều 18 Luật Bình đẳng giới có quy định:
Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong quan hệ
dân sự và các quan hệ khác liên quan đến hôn nhân và gia đình.
Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ ngang nhau trong
sở hữu tài sản chung, bình đẳng trong sử dụng nguồn thu nhập chung của vợ chồng
và quyết định các nguồn lực trong gia đình.
Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong việc bàn bạc,
quyết định lựa chọn và sử dụng biện pháp kế hoạch hoá gia đình phù hợp; sử dụng
thời gian nghỉ chăm sóc con ốm theo quy định của pháp luật.
Con trai, con gái được gia đình chăm sóc,
giáo dục và tạo điều kiện như nhau để học tập, lao động, vui chơi, giải trí và
phát triển.
Các thành viên nam, nữ trong gia đình có
trách nhiệm chia sẻ công việc gia đình.
Ngoài các quy định mang tính nguyên tắc, Luật
Bình đẳng giới còn quy định các biện pháp cụ thể để thúc đẩy bình đẳng giới
trong từng lĩnh vực đó mẹ ạ.
Bà Hòa: Mẹ
không biết những quy định pháp luật như con vừa nói. Mẹ cứ nghĩ đơn giản rằng,
so với thời của bố mẹ trước đây, giờ các con có điều kiện hơn nhiều
nên đẻ thêm đứa con nữa vẫn có thể nuôi dạy tốt mà.
Thảo: Nhưng
mẹ ơi, chúng con đã có hai con là đủ tiêu chuẩn rồi. Sinh thêm nữa là vi phạm.
Chỉ có một số trường hợp đặc biệt thì được sinh con thứ ba thôi, mà vợ,
chồng con lại không rơi vào số đó.
Bà Hòa: Vậy
những trường hợp nào được sinh con thứ ba vậy con? Con nói cho mẹ biết
xem có thể vận dụng vào nhà mình được không?
Thảo: Mẹ
ơi, tại Điều 2 Nghị định số 20/2010/NĐ-CP ngày 08/3/2010 của Chính phủ quy định
chi tiết thi hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh dân số có nêu những
trường hợp không vi phạm quy định sinh một hoặc hai con, đó là: Trường hợp cả
hai vợ chồng hoặc có vợ hoặc chồng là người dân tộc thiếu số ít dân, tức là dưới
10.000 người hoặc thuộc dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân; sinh con lần thứ nhất
mà sinh ba con trở lên; đã có một con đẻ, sinh lần thứ hai mà sinh hai con trở
lên; tại thời điểm sinh chỉ có một con đẻ còn sống, kể cả con đẻ đã cho làm con
nuôi; nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm
nghèo không mang tính di truyền, đã được Hội đồng Giám định y khoa cấp tỉnh hoặc
cấp Trung ương xác nhận; Cặp vợ chồng mà một hoặc cả hai người đã có con riêng
(con đẻ), chỉ sinh một con hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh.
Bà Hòa: Theo
quy định trên thì đúng là các con không thuộc trường hợp được sinh con thứ ba rồi. Nhưng
mà mẹ thấy thực tế có mấy người bị xử phạt vì sinh con thứ
ba đâu? Mà mẹ nghĩ, nếu vợ, chồng con mà sinh được thằng cu thì bao nhiêu
tiền phạt cũng chẳng thành vấn đề con ạ.
Thảo: Nhưng
chúng con là Đảng viên nên cũng cần gương mẫu mẹ ạ, chứ để đến
lúc bị kỷ luật thì không hay chút nào.
Bà Hòa: Thế bị kỷ luật thì như thế nào, nói mẹ nghe
xem nào?
Thảo: Chúng con đều là
công chức, viên chức nên theo quy định hiện hành có thể bị xử lý kỷ luật mẹ
ạ. Điều 6 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP ngày 18/9/2020 của Chính phủ có quy định:
Cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm các quy định về nghĩa vụ của
cán bộ, công chức, viên chức; những việc cán bộ, công chức, viên chức không được
làm; nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; vi phạm đạo đức, lối sống
hoặc vi phạm pháp luật khác khi thi hành công vụ thì bị xem xét xử lý kỷ luật.
Khoản 9 Điều 8 Nghị định này quy định kỷ luật
khiển trách áp dụng đối với cán bộ, công chức có hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu
quả ít nghiêm trọng trong trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về: phòng,
chống bạo lực gia đình; dân số, hôn nhân và gia đình; bình đẳng giới; an sinh
xã hội; quy định khác của pháp luật liên quan đến cán bộ, công chức.
Nếu bị khiển trách thì không được xem xét
nâng bậc lương trước thời hạn hay xét thi đua, khen thưởng gì đâu mẹ ạ!
Bà Hòa: Pháp
luật quy định vậy hả con? Mà khiển trách là hình thức kỷ luật có nặng không
con?
Thảo: Khiển
trách là hình thức nhẹ nhất đấy mẹ! Bây giờ các cháu cũng cứng cáp rồi, bọn con
muốn có thời gian để phấn đấu cho sự nghiệp, cho công việc tốt
hơn. Chúng con là Đảng viên mà không gương mẫu thì còn nói
ai nghe nữa ạ!
Bà Hòa (ậm ừ): Thế thì cũng ảnh hưởng nhiều đấy. Mẹ cứ ngỡ mọi thứ
đơn giản thì tính…
Bà Hòa và chị Thảo đang nói chuyện thì
anh Bình đi làm về.
Bình: Con
chào mẹ! Hai mẹ con lại tranh thủ lúc con không có nhà nói xấu gì con phải
không?
Bà Hòa: Ai
nói xấu gì anh. Mẹ con tôi đang có chuyện cần bàn.
Bình: Hai
mẹ con tâm sự gì đấy? Sao chẳng bao giờ con thấy mẹ tâm sự với con nhỉ? Nhiều
lúc con tự hỏi không biết con là con trai mẹ hay Thảo là con gái mẹ nữa…
Bà Hòa: Cái thằng này hay nhỉ, lớn rồi mà như trẻ con ấy. Thảo vừa
là con dâu, vừa là con gái của tôi. Anh đừng hòng mà chia rẽ tình cảm mẹ con
tôi nhé!
Bình (cười): Là con nói đùa vậy thôi, chứ mẹ chồng với con dâu hợp
nhau thế thì con là người vui nhất, hạnh phúc nhất. Mà hai mẹ con tâm sự gì bí
mật mà không thể cho con biết được vậy?
Bà Hòa: À! Chả là lần này lên thăm vợ chồng anh, mẹ được
bố anh “ủy quyền”, định bảo vợ chồng anh...
Bình: Thôi,
thôi, con hiểu rồi! Lại cái chuyện “nếp”, “tẻ” ấy hả mẹ? Con đã nói nhiều lần rồi
mà. Chúng con không quan trọng sinh con trai hay con gái. Mẹ thấy đó, hai đứa
cháu gái của mẹ vừa xinh xắn, ngoan ngoãn lại thông minh, lanh lợi. Mà chúng
con sống hạnh phúc bên nhau chẳng phải là mong mỏi của bố mẹ khi về già đó hay
sao. Con Na mới dự thi và được giải thưởng Cuộc thi “Cây đàn tuổi thơ” đó
mẹ!
Bà Hòa (cười): Mẹ biết rồi, biết rồi. Nãy giờ anh chưa đi làm về,
mẹ đã được con Thảo phân tích cho tường tận, cặn kẽ, mẹ đã hiểu ra rồi!
Bình: Mẹ
ơi, nếu tư tưởng mẹ đã “thông” rồi thì mẹ nói với bố giúp con. Chúng con là
công chức, viên chức nhà nước, phải nghiêm chỉnh tuân thủ và chấp hành pháp luật
mẹ ạ. Nếu mình vi phạm không chỉ mình bị kỷ luật mà còn ảnh hưởng đến cơ
quan, tập thể nữa. Mà quan trọng hơn, bây giờ thời đại mới rồi, con trai cũng
như con gái nên cần từ bỏ tư tưởng lạc hậu trước đây về “trọng nam khinh nữ”. Đấy, mẹ
xem, con gái mà giỏi giang như Thảo nhà mình thì còn bằng mấy con trai ấy mẹ!
Thảo (quay
sang bà Hòa, cười ngượng nghịu): Ai lại nịnh vợ lộ liễu thế chứ mẹ
nhỉ!
Bình: Anh
có nịnh đâu. Anh nói sự thật mà.
Bà Hòa: Mẹ
thấy thằng Bình nói cũng đúng đấy. Cũng không nịnh quá lời đâu. Được rồi, để mẹ
về đả thông tư tưởng cho bố con. Các con cứ yên tâm nhé!
Ba mẹ con cùng chuẩn bị bữa ăn tối trong căn
nhà ríu ran tiếng cười vui hạnh phúc!